Sıkça Rastladığımız Yazılım Terimleri

Authentication

Özgün kimlik doğrulama, temel manada kullanıcı adı ve şifre

Authorization

Authentication işlemlerinin yapılma yöntemi ve yetkilendirme (Şifre, Kod, Retina, Ses Tanıma, Parmak İzi, Yüz Tanıma, SSL)

ERP / Enterprise Resource Planning

Üretim işletmelerinin entegre şekilde yönetilmesini ifade eder. Yazılımsal olarak planlama, satın alma, stok, satış, pazarlama, finans, insan kaynakları vb. süreçlerin yönetilmesini kolaylaştıran çözümdür.

CRM / Customer Relationship Management

Firmaların mevcut ve potansiyel müşterileri ile kurdukları ilişkiyi verimli ve etkin kılmak için kullandıkları yöntemlerdir.

HRM / Human Resource Management

İnsan Kaynakları Yönetimi

WMS / Warehouse Management System

Depo Yönetim Sistemleri

PLM / Product Lifecycle Management

Ürün Yaşam Döngüsü, Ürünün fikir aşamasından son kullanıcıya ulaşıncaya kadar geçtiği endüstriyel tasarım, mühendislik, analiz, üretim, dokümantasyon, pazarlama materyal, evre ve süreçlerini kapsar.

Back-End Developer

Arka uç yazılım geliştirme, veritabanı ve kodlama gibi görünmeyen süreçler. C#, Java, PHP, SQL, Postgres, Oracle vb.

Front-End Developer

Ön yüz yazılım geliştirme, kullanıcı ile etkileşime giren grafik, resim, metin alanları, açılır ve patlayan pencereler. HTML,CSS,JavaScript,AngularJS, React, IONIC, BootStrap gibi ağırlıklı web teknoloji araçları vb.

Full-Stack Developer

A'dan Z'ye yazılımın tüm süreçleri arka uç ve ön yüz geliştirme ve bunlar yanında network ve donanım bilgisine sahip olması istenen geliştiricidir. Her şeyi bildiği için tam manasıyla hiç bir işi eksiksiz teslim edemez. :) Ciddi kurumlarda genellikle yazılım ekiplerinin Full-Stack olması fakat yazılımcının olmaması hedeflenmelidir.

Referans Tipler

Bellek üzerinde veriyi değil verinin adresini tutarlar. Bellegğin heap bölgesinde tutulurlar. "string", "object", "class", "interface", "array", "delegate", "pointer" (String istisna olarak referans tip olmasına rağmen metotlara geçirilirken değer tipi gibi kopyalanır.)

Değer tipleri

Veriyi taşıyan ve taşıdığı veriye göre bellek üstünde yer kaplayan veri türleridir. Belleğin stack kısmında tutulurlar.

OOP - Object Oriented Programming

Nesne Yönelimli Programlama, gerçek dünyadaki nesnelerin yazılım tasarım sınıfları içinde kodlanmasıdır. Radyo bir nesne ise anten ve düğme gibi objeler buna bağlı alt nesnelerdir. Her birinin görevi yazılıma kodlanır.Soyutlama(Abstraction), Kapsülleme(Encapsulation), Miras Alma(Inheritance), Çok Biçimlilik(Polymorphism)

SOLID Prensipleri

Uygulanmasında büyük faydalar olan OOP prensipleridir. Single Responsibility, Open/Closed, Liskov's Substition, Interface Segregation, Dependency Inversion isimli beş prensibin ilk harfleri kullanılarak ifade edilir.

Single Responsibility Principle

Tek sorumluluk ilkesi ile her metod kendisine verilen tek görevi icra etmelidir.

Open/Closed Principle

Açık kapalı prensibinde, nesneler gelişime açık ama değişime kapalı olmalıdır.

Liskov's Substition Principle

Barbara Liskov'un yerine geçme prensibidir. Nesne kalıtım aldığı nesnenin tüm özelliklerini kullanmalıdır. Eğer kullanmıyorsa gereksiz kod yığınları zamanla oluşacak if else blokları artacaktır.

Interface Segregation Principle

Arayüz ayrım prensibidir. Nesnelere gereğinden fazla yetenek eklenmemeli, ihtiyaç olmayan fonksiyonlar arayüzden(Interface) ayrıştırılmalıdır.

Dependency Inversion Principle

Bağımlılığın tersine çevrilmesi prensibidir. Genellikle bağımlılıkları aza indirgeyen Dependency Injection yöntemi ile uygulanır ve karıştırılan kavramlardır. Var olan koda dışarıdan yapılan enjeksiyon ile program temel sınıflarının değişmemesi sağlanır. Yani ihtiyaç duyulan nesneler gerektikçe enjekte edilerek kod değişmemesi hedeflenir.

Class

Sınıf, metod gibi soyut kavramdır. Nesne oluşturularak kullanılabilirler. İsim, adres, yaş vb. bilgilerin saklanmasında kolaylık sağlarlar.

Nesne

İçinde veri ve hafızada yer kaplayan somut kavramdır.

Soyutlama(Abstraction)

Davranış özelliklerinin tanımlandığı nesnelerdir. Araba rengi, modeli, tekerlek sayısı, motor gücü,

Kapsülleme(Encapsulation)

Davranış özelliklerinin sınıfta soyutlanarak kapsüllenmesidir. Yani dışarı sunulmak istenmeyen özelliklerin erişimi kısıtlanabilir. public, private, protected incelenebilir. Bir kişinin adı, soyadı paylaşılacak fakat yeme alışkanlığı vejeteryan gibi bir bilgi dışarıya gizlenecekse private yapılabilir. Bknz. Erişim belirteçleri

Miras Alma(Inheritance)

Kalıtım, sınıfların birbirinden türeyebilmesidir. Alt sınıf üst sınıftan miras alır. Araç sınıfına tekerlek sayısı ve hız eklersek, araba ve bisiklet sınıfına bunları kalıtım yoluyla miras verebiliriz.

Çok Biçimlilik(Polymorphism)

Alt sınıflar üst sınıfların özellik ve davranışlarını göstermek zorunda olmayabilir. Bu farklı davranışa çok biçimlilik denir. Gemi ve Araba hareket ederler fakat biri suda, diğeri ise karada gidebilir. Bu durumda hareket özelliği uygun nesne için geçerli olacaktır.

Algoritma

Probleme yaklaşım ve çözüm yolu için gerekli her bir adımdır. Eksik adım olursa darboğazlar ve çözümsüzlük oluşacaktır.

Syntax

Yazılım dillerinin söz dizimidir. İngilizce ve Türkçe'de nasıl ki özne, yüklem ve sıfatlar farklı sözdizimi ile yazılıyorsa farklı yazılım dilleri için farklı sözdizimleri mevcuttur.

Code Editor

Kod yazarken size syntax hakkında ipucu veren, düzenli yada renkli görünmesini sağlayan metin düzenleyicilerdir.

IDE - Integrated Development Environment

Kod editörlerinin bir kaç tık üstüdür. Kodun test edilmesi , derlenmesi, birden fazla dilin entegre edilebilmesi gibi yararlar sağlarlar. Bknz. Visual Studio, Netbeans, Android Studio, Eclipse, DelphiIDE vb.

Compiler - Derleyici

Seçilen platforma göre kodu makine diline çevirir. Linux ve Windows için tamamı 0 ve 1 lerden oluşan fakat işletim sistemine uygun bir derleme işlemi yürütülür.

Compile

Compilerın derleme sonucu oluşturulan dosyadır. exe compile ederseniz windows console ekranında çalışacaktır.

Comment

Yorum satırı.

API - Application Programming Interface

API tanımını kısaca yapmak gerekirse iki farklı sistemin birbirleri ile haberleşip veri alışverişi yaptıkları yapılara denir. API’lar zamandan kazandırır, daha az kod yazmanızı sağlar, güvenliği artırır.

Framework

Daha az kod yazmak için geliştirilmiş çatılardır. C# uygulaması geliştirirken bilgisayarda .NET Framework kurulu olmalıdır. Aynı şekilde Java uygulaması geliştirirken JDK yüklü olması gerekmektedir. Bu araçlar bizim bir butonu , dropdown menüyü sıfırdan yazmamızın önüne geçen standartlaştırma sağlayan kütüphanelerdir.Sektörde kendi frameworkünü yazan ve bir elin parmakları kadar developer'ı olmayan frameworklerde mevcuttur. Hemen hepsi kısa vadede paradan ve zamandan kar etmek amaçlayan şirketlerce geliştirilmiş olup tamda bir bug yuvasıdır. Eğer o şirketin patronu değilseniz acilen uzaklaşın yoksa çağın gerisinde kalacaksınız. :)

Bug

Her ne kadar böcek anlamı taşısa da yazılım kodlama hatası anlamı taşır.

Abort

Durdur

Add-On

Eklenti

Adware

Reklam yazılımı

Anchor

Bağlayıcı

Append

Sonuna eklemek

Autocorrect

Otomatik Tamamlama

Backup

Yedekleme

Batch Processing

Toplu İşlem

Bundled

Yazılım demetleme, küçülterek birleştirme

Bundled Software

Donanımla hediye gelen yazılım

CAD

Bilgisayar destekli tasarım (Computer-aided design)

Capture

Ekran görüntüsü yakalamak

Child

Alt öge

Collobration

İş birliği

Combine

Birleştirmek

Commercial Software

Ticari Yazılım

Compare

Karşılaştırmak

Compatible

Uyumlu

Compress

Sıkıştırmak (Dosya, resim)

Confirmation

Doğrulama

Console App

Konsol Uygulamaları

Corrupt

Bozuk

Crash

Arıza, çökme

Crop

Kırpmak

Data

Veriyi

Delay

Gecikme

Demo

Tanıtım

Desktop Publishing

Masaüstü yayıncılık

Diagnostics

Teşhis, hata bulma

Disable

Etkisizleştir

Discard

Vazgeç

Discontiue

Durdur

Embedded

Gömülü

Emulator

Benzetici

Entry

Kayıt girişi

Erase

Silmek

Exceute

Çalıştırmak

Expand

Genişletmek

Explode

Patlatmak

Export

Dışa aktar

Extract

Ayıkla, çıkar

Factory Setting

Fabrika ayarları

Fail

Hata

Feature

Özellik

Fetch

Getirmek

Conversion

Dönüştürmek

Extension

Uzantı

Tab

Sekme

Viewer

Görüntüleyici

Fix

Düzelt, onar

Floating

Kayan nesne

Framework

Çerçeve

Freeware

Ücretsiz yazılım

Full-Text-Search

Tam metin araması

Halt

Durdurma

Handler

İşleyici

Highlight

Vurgulama

Import

İçer aktar

Install

Kur

Interactive

Etkileşimli

Interface

Arayüz

Ignore

Yoksay

Kill

Durdur, bağlantıyı kes, işlemi öldür.

Launch

Çalıştır

License

Lisans

Locked

Kilitli

File

Dosya

Log

Sistem günlüğü

Macro

Makro :)

Recorder

Kaydedici

Malware

Kötü amaçlı yazılım

Marquee

Kayan yazılım

Mask

Maske

Merge

Birleştir

Move

Taşı

Offset

Kaydır

Open Source

Açık Kaynaklı Kod

Optimization

İyileştirme, en iyi uyarlama

Option

Seçenek

Parent

Üst öğe

Patch

Yama

Path

Dosya yolu

Piracy

Korsan yayıncılık

Plaintext

Düz metin

Preferences

Tercihler

Presentation

Sunum

Public Domain

Kamuya Açık

Publisher

Yayıncı

Purge

Temizle

Push

Basılabilir düğme benzeri

Put

Koymak

QR Code

Karekod

Rasterize

Pixelleştirme

Raw

İşlenmemiş

Registry

Kayıt defteri, kütük

Release

Yayıncı

Remote Control

Uzaktan Yönetim

Rename

Yeniden adlandır

Replace

Değiştir

Generator

Oluşturucu

Resource

Kaynakları

Restore

Önceki duruma getir

Retry

Tekrar dene

Runtime

Çalışma zamanı

Save as

Farklı kaydet

Scale

Ölçekle

Section break

Bölüm sonucu

Set

Ayarla

Skip

Atla

Snapshot

Anlık görüntü

Snipping

Ekran alıntısı

Soft Copy

Elektronik kopya

Software Suite

Paket Programlama

Sort

Sırala

Spin

Döndür

Split

Böl

Screen

Ekran

SpreadSheet

Excel benzeri elektronik tablo

Spyware

Casus yazılım

Stick

Yapışkan

Component

Bileşen

Error, Failure

Hata

Requirements

Gereksinim

Target

Hedef

Task Scheduler

Görev Zamanlayıcı

Terminate

Sonlandır

Toggle

Açılır kapanır menü düğmesi

Transition

Geçiş

TTS

Metin Okuma

Tweak

İnce ayar

Undo

Geri Al

Upgrade

Sürüm yükselt

Utility

Yardımcı program

Verbose

Ayrıntılı

Virtual Drive

Sanal sürücü

Warez

Telifli bir programın illegal paylaşımı

Widget

Küçük araç, eklenti program

Wildcard

Joker

Wizard

Sihirbaz

Wrap Text

Metin kaydır

WYSIWYG(what you see is what you get)

Ne görüyorsan sonuç olarak o gelmiştir.

Post

Göndermek

Delete

Silmek

Connect

Bağlanmak

Insert

Eklemek

Trace

İz takibi

Search

Aramak

Select

Seçmek

Undo(Un-Delete)

Geri almak

Clean Code

Temiz Kod

Client

İstemci

Server

Sunucu

Network

NFC

Müşteri elektroniği, yakın alan manyetik iletişim

Wi-Di

Wireless Display, kablosuz televizyon

Wi-Fi

Wireless Fidelity, kablosuz ağ

İnovasyon

Yenilikçilik, yazılım farklılaştırılması

Endüstri 4.0

Sanayi devrimi ve nesnelerin interneti, siber sistemleri kapsar.

IoT - Internet of Things

Nesnelerin interneti (Akıllı ev-kombi vb. , her nesneye ait mobil uygulama)

Artificial Intelligence

Yapay Zeka

Simulasyon

Gerçeğin öğrenim amaçlı taklidi

SEO

Digital Pazarlama ve Arama Motoru Optimizatonu

Case Sensitive

Büyük küçük harf duyarlı

Instance

Örnek

Identifier

Tanımlayıcı

Initialized

Başlatılmış

Mandatory

Zorunlu

Prerequisites

Ön Koşullar

Primitive

İlkel, basit

Constructors

Yapıcılar

Invoked

Çağrılmak

Declaration

Beyanat, açıklama

Instantitiation

Örnekleme

Accessing

Erişim